wrapper

Τελευταία Νεα:

Τό θεωρητικό καί κλινικό ἔργο τοῦ Διοκλέους παρουσιάζει ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον, κυρίως γιά δύο λόγους: πρῶτον πρόκειται γιά ἕναν πολυγραφότατο ἰατρό-συγγραφέα, ἄν καί τό ἔργο του διασώζεται ἀποσπασματικά, τοῦ ὁποίου ἡ συγγραφή μᾶς παρέχει τή δυνατότητα νά διερευνήσουμε καί νά συνθέσουμε τήν εἰκόνα ἑνός ἀνεξάρτητου ἰατροῦ, σέ μία ἀπό τίς πιό σημαντικές περιόδους τῆς ἑλληνικῆς ἰατρικῆς.

Ἐπιπλέον, τό τεράστιο εὖρος τοῦ ἔργου αὐτοῦ τοῦ πρωτοπόρου καί αὐθεντικοῦ σκεπτικιστῆ συνέβαλε καθοριστικά στήν περαιτέρω ἀνάπτυξη καί ἐξέλιξη τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης μέχρι καί τίς ἡμέρες μας. Δέν εἶναι τυχαῖο ὅτι οἱ Ἀθηναῖοι ἀποκαλοῦσαν τόν Διοκλῆ ὡς τόν «νεώτερο Ἱπποκράτη», ὅτι ὁ Ρωμαῖος φυσιοδίφης, φυσικός καί φιλόσοφος τοῦ 1ου αἰώνα μ.Χ. Πλίνιος ὁ Πρεσβύτερος τόν θεωροῦσε δεύτερο σέ φήμη μετά ἀπό τόν Ἱπποκράτη, ἐνῶ ὁ Sigerist (1974) τόν ἀποκαλοῦσε «ἀρχηγό τῶν διαδόχων του Ἱπποκράτους».

Γιά νά προσεγγίσουμε τό ἔργο του, θεωροῦμε σκόπιμο ἀρχικά νά ἀναφερθοῦμε στήν πρώιμη ἰατρική πρίν τήν ἐποχή τοῦ Διοκλέους, στίς ἐπιδράσεις τίς ὁποῖες δέχθηκε ὁ ἴδιος κατά τόν 4ο αἰώνα π.Χ., καθώς καί στίς πηγές πληροφόρησης πού διαθέτουμε.

Στήν ἑλληνική ἀρχαιότητα, ἡ νόσος ἀπετέλεσε ἕνα πολυδιάστατο φαινόμενο ἀφοῦ, ἐκτός ἀπό τήν κύρια σχέση της μέ τήν ἀρχαία ἰατρική, συνδέθηκε στενά μέ τή θρησκεία, τή μυθολογία, τήν πολιτική καί τήν τέχνη, ἐνῶ παράλληλα διεδραμάτισε ἕναν σαφῆ κοινωνικό ρόλο. Ἡ θρησκευτική ἰατρική θά ἑδραιωθεῖ κατά τήν ἱστορική ἐποχή μέ ἀνάδειξη τῶν θεῶν θεραπευτῶν, ὅπως καί μέ τήν ἀνάπτυξη καί διάδοση ὀργανωμένων θεραπευτικῶν χώρων, τῶν Ἀσκληπιείων καί Ἀμφιαραείων, σέ ὅλη τήν Ἑλλάδα. Ἀπό τή στιγμή πού ἡ φιλοσοφία θά στρέψει τήν προσοχή της στήν ἰατρική, ὡς ἀντικείμενο παρατήρησης καί ἐμπειρίας, θά τήν ὁδηγήσει στή σταδιακή ἀποδέσμευση ἀπό τίς μαγικές καί θεοκρατικές ἀντιλήψεις. Πολλοί προσωκρατικοί φιλόσοφοι ἦταν ταυτόχρονα φυσιοδίφες, βιολόγοι καί ἰατροί, ὅπως ὁ Πυθαγόρας, ὁ Ἐμπεδοκλῆς, στόν ὁποῖο ὀφείλουμε καί τή θεωρία τῶν χυμῶν, καθώς καί ὁ Δημόκριτος. Σέ αὐτήν τήν ἐποχή τοῦ 5ου αἰώνα θά ἀρχίσει, σύμφωνα μέ τόν Reymond (1965) νά ἀναπτύσσεται ἡ αἰτιολογική σκέψη, ἡ ὁποία, παράλληλα μέ τόν στοχασμό γιά τή γένεση τοῦ κόσμου καί τῆς φύσης, θά διαμορφώσει τίς βάσεις τῆς «ἀρχαϊκῆς» ἰατρικῆς σκέψης καί παρατήρησης ὡς πρός τίς φυσικές αἰτίες, τήν πρόγνωση καί τή θεραπεία τῶν νόσων. Ὁ πρῶτος, σύμφωνα μέ τήν Krug(2003), ὁ ὁποῖος θά διαχωρίσει τήν τέχνη τῆς ἴασης ἀπό τόν φιλοσοφικό στοχασμό θά εἶναι ὁ Ἱπποκράτης, ὁ ὁποῖος θά διατυπώσει πρῶτος τήν ἀναγκαιότητα τῆς ἐπιστημονικῆς μεθοδολογίας καί θά χαράξει τίς βασικές κατευθύνσεις γιά τήν πρόγνωση καί τή θεραπεία τῶν συμπτωμάτων τῆς νόσου.

Τόν 4ο αἰώνα ἔρχεται στήν Ἀθήνα, ἀπό τήν Κάρυστο τῆς Εὐβοίας, ὁ Διοκλῆς ἔχοντας ἤδη ἀποκτήσει ἱκανές ἰατρικές γνώσεις ἀπό τόν ἰατρό πατέρα τοῦ Ἀρχίδαμο. Ὑπάρχουν βάσιμες ἐνδείξεις, σύμφωνα μέ τόν Van der Eijk (2000), ὅτι ὁ Διοκλῆς διατηροῦσε σημαντικές σχέσεις μέ ἰατρούς καί φιλοσόφους στοχαστές τῆς ἐποχῆς του. Συγκεκριμένα, γνώριζε ἕναν μεγάλο ἀριθμό Ἱπποκρατικῶν συγγραμμάτων, ἀπό τά ὁποῖα καί εἶχε ἐπηρεαστεῖ, ἐνῶ διαφαίνεται σέ σημαντικό βαθμό ἡ ἐξοικείωσή του μέ τίς ἀπόψεις τοῦ Ἀριστοτέλους, τοῦ Θεοφράστου καί τοῦ Ἐμπεδοκλέους. Κυρίως ἀπό τόν Σικελιανό ἰατρό Ἐμπεδοκλῆ δέχεται τή μεγαλύτερη ἐπιρροή, συμφωνώντας μέ τή θεωρία τῶν τεσσάρων ριζωμάτων, δηλαδή τή γῆ, τό νερό, τή φωτιά καί τόν ἀέρα καθώς καί μέ τήν ἄποψη ὅτι ἕδρα τῆς ψυχῆς εἶναι ἡ καρδιά ὡς τό ὄργανο μέ τό περισσότερο αἷμα.

Θεωρήθηκε ὡς ὁ βασικός ἐκπρόσωπος τῆς Δογματικῆς σχολῆς, ἡ ὁποία εἰσήγαγε φιλοσοφικούς προβληματισμούς στήν Ἱπποκρατική θεωρία. Παρ’ὅλα αὐτά ἀντιστεκόταν στή θεωρία καί στή συνεχόμενη τάση του νά ψάχνει κανείς νά βρίσκει πάντα μία αἰτία (Sharma,2012), γεγονός πού τόν κατέστησε νά θεωρεῖται, ὅπως ἀναφέρουμε καί στήν ἀρχή, ὡς ἀνεξάρτητος ἰατρός ἀπό ὁποιαδήποτε σχολή. Διεδραμάτισε ἕναν ἰδιαίτερα σημαντικό ρόλο στή διάδοση τῶν ἰατρικῶν ἀπόψεων καί ἀντιλήψεων σέ ἕνα εὐρύτερο κοινό τῶν τότε ἑλληνικῶν πόλεων, μιᾶς καί εἶναι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος συνέταξε τά συγγράμματά του στήν πιό εὐκολονόητη Ἀττική διάλεκτο σέ ἀντίθεση μέ τή μέχρι τότε χρησιμοποιούμενη Ἰωνική διάλεκτο.

Ὅσον ἀφορᾶ στίς πηγές πληροφόρησης σχετικά μέ τόν Διοκλῆ, ἀξίζει νά σημειωθεῖ πώς οἱ παρουσιαζόμενες ἐνδείξεις σχετικά μέ τό ἔργο του καί τή σημασία του, δέν συνοδεύονται παραδόξως ἤ ἐπιβεβαιώνονται ἀπό ἕναν ἀνάλογο καί ἱκανό ἀριθμό μελετῶν σχετιζομένων μέ τίς προταθεῖσες καί ἐπί μακρόν ἐπιβιώσασες ἰατρικές ἰδέες του. Τό σύνολο τῶν πρωτοτύπων συγγραμμάτων τοῦ Διοκλέους ἔχει χαθεῖ καί ὡς ἐκ τούτου καταφύγαμε ἀποκλειστικά καί μόνο στά διασωθέντα ἀποσπάσματά του ἀπό συγγραφεῖς ὅπως ὁ Γαληνός, ὁ Κέλσος, ὁ Ὀρειβάσιος, ὁ Σωρανός, ὁ Καέλιος Αὐρηλιανός, ὁ Ἀθήναιος ὁ Ναυκρατίτης, ὁ Πλίνιος ὁ Πρεσβύτερος, ὁ Ἀνώνυμος ἐκ Παρισίων, κ.ἄ.

Ὡστόσο τό ἔργο τοῦ Διοκλέους καί οἱ τίτλοι του (20 τίτλοι καί 234 ἀποσπάσματα ἀπό τά κείμενα), τά ὁποῖα συγκέντρωσε καί μελέτησε ὁ Van der Eijk, ἀπετέλεσαν ἕνα σημεῖο ἐκκίνησης ὥστε νά ὑπάρξει μία ἐννοιολογική καί θεματική συνέχεια τοῦ ἔργου του καί νά ἀποκαλυφθεῖ ἡ πραγματική του εἰκόνα ὡς ἀνεξάρτητου ἰατροῦ-συγγραφέα, ὁ ὁποῖος μᾶς ἄφησε ὡς παρακαταθήκη μία ὁμοιογενῆ συλλογή πραγματειῶν. Στήν ἀντίστοιχη περίπτωση τοῦ Ἱπποκράτη, ἀξίζει νά σημειωθεῖ πώς τό Ἱπποκρατικό σῶμα ἔχει συγγραφεῖ ὄχι μόνο ἀπό τόν ἴδιο τόν Ἱπποκράτη ἀλλά καί ἀπό ἕναν μεγάλο ἀριθμό διαφορετικῶν καί ἀνωνύμων, κάποιες φορές, συγγραφέων.

Θά πρέπει νά σημειωθεῖ πώς ἡ ἀπουσία σχετικά ἔστω ὁλοκληρωμένων μορφῶν τῶν ἔργων του καί ἀντιθέτως, ὁ ἀποσπασματικός τους χαρακτήρας φαίνεται νά ἔχουν συμβάλλει στή μέχρι σήμερα παντελῆ ἀπουσία ὁποιασδήποτε προσπάθειας δόκιμης καί ἀξιόπιστης μετάφρασης. Οἱ παράγοντες αὐτοί, καθώς καί ἡ σχεδόν παντελής ἔλλειψη ἑλληνικῆς σχετικῆς βιβλιογραφίας ἀπετέλεσαν σημαντικό ἐμπόδιο κατά τή διάρκεια τῆς παρούσας μελέτης γιά τήν καλύτερη κατανόηση καί ἀνάδειξη τῶν πλέον οὐσιαστικῶν ἀντιλήψεων τοῦ Διοκλέους. Παρά ταῦτα, διέξοδο ἐν μέρει ἀπετέλεσαν τό ἔντονο ἐνδιαφέρον καί οἱ δημοσιευθεῖσες μελέτες τῶν τελευταίων χρόνων, ἀποκλειστικῶς, ἀλλοδαπῶν ἐρευνητῶν.

Οἱ τίτλοι τῶν ἔργων, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδονται στόν Διοκλῆ καί συνηγοροῦν σέ αὐτούς οἱ περισσότεροι μελετητές, εἶναι οἱ ἑξῆς: Ἀνατομικόν ἤ Ἀνατομαί, Ἀρχίδαμος, Ἐπιστολή Προφυλακτική πρός Ἀντίγονον, Ὀψαρτυτικά, Πάθος, Αἰτία, Θεραπεία, Περί Ἀφροδισίων, Περί Γυναικείων, Περί Ἐκκενώσεων, Περί Ἐπιδέσμων, Περί Θανασίμων Φαρμάκων, Περί Θεραπειῶν, Περί Καταρροῶν, Περί Λαχάνων, Περί Πέψεως, Περί Πυρετῶν, Περί τῶν Ἔξωθεν Θεραπειῶν, Περί τῶν κατ’ Ἰατρείων, Προγνωστικόν, Ριζοτομικόν καί Ὑγιεινά πρός Πλείσταρχον.

Ὁ Διοκλῆς, μέ τό θεμελιῶδες ἔργο του συνολικά, καταφέρνει νά ἀποτυπώσει μέσῳ, κυρίως, ἐμπειρικῶν ἀποδείξεων, νέες ἔννοιες καί προβληματισμούς, μελετώντας μία τεράστια ποικιλία θεμάτων ὅπως ἡ ἀνατομία, ἡ φυσιολογία, ἡ πέψη, ὁ πυρετός, ἡ πρόγνωση, ἡ παθολογία, ἡ θεραπευτική, οἱ ἐπίδεσμοι, ἡ γυναικολογία, ἡ ἐμβρυολογία, ἡ χειρουργική, ἡ διαιτητική, ἡ ὑγιεινή καί ἡ διατροφή.

Σύμφωνα μέ τόν Γαληνό, ὁ Διοκλῆς ἦταν ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἔγραψε βιβλίο σχετικά μέ τήν ἀνατομία, χρησιμοποιώντας μάλιστα γιά πρώτη φορά τόν ὅρο «ἀνατομία» γιά νά περιγράψει τή δραστηριότητα αὐτή. Προχώρησε σέ ἐκτεταμένες ἀνατομές ἡμιόνων, ὑποστηρίζοντας τίς ὁμοιότητες πού παρουσιάζουν οἱ μῆτρες τους μέ ἐκεῖνες τῶν γυναικῶν.

 Ὅσον ἀφορᾶ στή φυσιολογία, ὁ Διοκλῆς ἀναγνωρίζει ὡς αἰτίες τῶν νόσων τούς ἐξωτερικούς κλιματικούς παράγοντες ἀλλά καί τίς ἐσωτερικές διεργασίες. Κυρίαρχη θέση στίς ἀντιλήψεις του κατέχει ἡ ἔννοια τοῦ «ψυχικοῦ πνεύματος», ἡ ὁποία ὅπως μᾶς ἐξηγεῖ ὁ Διαμαντίδης (2005), πρόκειται γιά μία λεπτεπίλεπτη αὔρα ἤ οὐσία, μέ τήν ὁποία ἡ ψυχή ἔρχεται σέ συνάφεια μέ τόν ἐγκέφαλο ἐπιδρώντας πάνω του. Χαρακτηριστική εἶναι ἡ διόκλειος ἔννοια τῆς «ἔμφραξης» τήν ὁποία εἰσάγει στή φυσιολογία, καί ἡ ὁποία προκαλεῖ διάφορες παθήσεις ὅπως ὁ λήθαργος, ἡ παράλυση, οἱ σπασμοί καί ἡ ἐπιληψία.

Μελετώντας τήν ἀναπαραγωγή καί τήν ἐμβρυολογία ἐμπλούτισε τήν ἀναπαραγωγική διαδικασία διερευνώντας λεπτομερῶς τήν γυναικεία καί ἀνδρική γονιμότητα. 

Ἀναφερόμενος στίς νόσους, σέ ἀντίθεση μέ τούς Ἱπποκρατικούς, οἱ ὁποῖοι διχάζονταν ἀνάμεσα στίς δύο θεραπευτικές μεθόδους τῶν ὁμοίων καί τῶν ἐναντίων, διατύπωσε μέ σαφήνεια τήν ἀντίληψη ὅτι ἡ θεραπεία καί ἡ ἀνακούφιση τῶν νόσων ἐξαρτᾶται ἀπό τήν ὁμοιότητα τῶν συμπτωμάτων τῶν νόσων μέ τήν ἰδιοσυστασία τοῦ νοσοῦντα, τήν ἡλικία του καί τίς κλιματολογικές περιβαλλοντολογικές συνθῆκες. Ἀποσαφήνισε ἐπίσης τό γεγονός πώς ὁ πυρετός δέν συνιστᾶ, ὅπως πίστευαν μέχρι τότε, νόσο ἀλλά σύμπτωμα μίας νόσου. Ταυτόχρονα ἀντιμετώπιζε τόν ἀνθρώπινο ὀργανισμό ὡς ὅλον, θεωρώντας πώς δέν εἶναι δυνατόν νά θεραπεύσει κανείς ἕνα μεμονωμένο μέλος τοῦ ὀργανισμοῦ ἄν δέν ἔχει ἐπίγνωση ὁλόκληρης τῆς λειτουργίας τοῦ σώματος.

Περιγράφει λεπτομερῶς νόσους ὅπως ἡ φρενίτιδα, ἡ μανία, ὁ λήθαργος, ἡ κεφαλαλγία, ἡ παράλυση τῆς ὀσφρήσεως, ἡ συνάγχη, ἡ ἀποπληξία, ἡ καταπληξία, ἡ ἐπιληψία, ἡ μελαγχολία, ἡ ὑδρωπικία, ὁ ἴκτερος, ἡ ἀρθρίτιδα καί οἱ νόσοι τῶν ἐντέρων. Ἰδιαίτερης σημασίας ἐπίσης θεωρεῖται τό γεγονός πώς εἶναι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος διαχωρίζει τήν πλευρίτιδα ἀπό τήν πνευμονία, ὅπου θεωρεῖ ὅτι ἡ πλευρίτιδα ὀφείλεται σέ ἔμφραξη τῶν φλεβῶν πού περιβάλλουν τίς πλευρές (μεσοπλεύριες φλέβες), ἐνῶ ὡς πνευμονία θεωρεῖ τή φλεγμονή γύρω ἀπό τούς ἴδιους τους πνεύμονες.

Σχετικά μέ τή θεραπευτική καί τήν χειρουργική ἡ προσφορά τοῦ εἶναι ἐξαιρετικά σημαντική. Σύμφωνα μέ τόν Κακριδῆ (2012) ὁ Διοκλῆς ἐκφράζει μία ἀποκαλυπτική καί καινοτόμο ἀντίληψη, ἡ ὁποία κατά τή γνώμη μας δέν περιορίζεται μόνο στήν ἰατρική ἐπιστήμη, καί ἀφορᾶ τό γεγονός πώς ἡ ἴδια θεραπεία δέν ἔχει σέ ὅλους τά ἴδια ἀποτελέσματα μιάς καί ἐξαρτᾶται ἀπό τήν προσωπικότητα, τήν ἰδιοσυστασία τοῦ νοσοῦντος καθώς καί ἀπό τό κοινωνικό του περιβάλλον. Προχωρᾶ, ἐπίσης, σέ δύο πολύ σημαντικές γιά τήν ἐποχή του ἐπινοήσεις τεχνικῶν μέσων μέ σημαντικές θεραπευτικές ἐφαρμογές. Πρόκειται γιά τόν ἐπίδεσμο τοῦ Διοκλέους, ὁ ὁποῖος ἔγινε γνωστός ὡς «σκαφεῖον» ἤ «θόλος» καθώς καί γιά ἕνα χειρουργικό ἐργαλεῖο, τό χρησιμοποιούμενο στήν ἀφαίρεση βελῶν πού εἶχαν εἰσχωρήσει στό σῶμα καί ἔγινε γνωστό μέ τήν ὀνομασία «κυαθίσκος τοῦ Διοκλέους».

 Σχετικά μέ τή διαιτολογία, ὁ Διοκλῆς ὑποστηρίζει τήν ἀντίληψη ὅτι τροφές ἤ ροφήματα μέ ὅμοια χαρακτηριστικά, π.χ. αὐτά τῆς γεύσης ἤ τῆς μυρωδιᾶς ἤ τῆς θερμότητας δέν ἔχουν τίς ἴδιες θεραπευτικές ἰδιότητες καί δράσεις, ἀλλά τό καθένα ἀπό αὐτά τά ροφήματα ἤ τίς τροφές διατηροῦν τά ἰδιαίτερα χαρακτηριστικά τους δοσμένα ἀπό τή φύση.

Ὁ Διοκλῆς μᾶς δίνει, ἐπίσης, λεπτομερεῖς πληροφορίες ὅσον ἀφορᾶ στή φροντίδα ὁλόκληρου τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, ἐνῶ ταυτόχρονά μᾶς προσφέρει πολύ χρήσιμες πληροφορίες σχετικά μέ τό πῶς μπορεῖ κανείς νά προλαμβάνει τίς νόσους.

Θεωρεῖται ταυτόχρονα ὁ πρῶτος ριζοτόμος, ὁ ὁποῖος γράφοντας τό βοτανικό σύγγραμμα μέ τίτλο «Ριζοτομικόν» ἀνέλυσε λεπτομερῶς τήν προέλευση, τήν ἀναγνώριση, τόν σωστό τρόπο ἐκρίζωσης, τή διατροφική ἀξία καί τήν ἰατρική χρήση τῶν φυτῶν. Ὁ Διοσκουρίδης, τέσσερις αἰῶνες μετά, βασιζόμενος στό πρῶτο αὐτό σύγγραμμα θά ἐξελίξει πλήρως τή βοτανική καί τή ριζοτομία.

Ἀξιοσημείωτη θεωροῦμε καί τήν ἀντίληψη τοῦ Διοκλέους περί αἰτιακῆς ἐξήγησης. Ὡς ἐμπειρικός ἰατρός, σύμφωνα μέ τόν Van der Eijk (2001), ὁ Διοκλῆς ὑποστήριζε ὅτι εἶναι ἄσκοπο νά ἀναζητοῦμε πάντα τίς ἀρχικές αἰτίες τῶν θεραπευτικῶν οὐσιῶν στίς τροφές. Ὁ Sharma (2012) ὑποστηρίζει πώς αὐτή ἡ ἀντίληψη δέν περιορίζεται μόνο στό θέμα τῆς διαιτολογίας ἀλλά ἀφορᾶ στήν πραγματικότητα τή δημιουργία μίας νέας θεωρίας περί τῆς ἔρευνας τῶν αἰτιῶν ἐν γένει. Ἡ αἰτία, σύμφωνα μέ τόν Διοκλῆ, μπορεῖ νά καταστήσει μία θεωρία πιό οἰκεία, ὅμως ὁ ἴδιος δίνει τή νουθεσία στό νά εἶναι κανείς, κυρίως, προσεκτικός στήν ἔρευνα γιά τά αἴτια καί νά στηρίζεται στήν παρατήρηση καί τήν πείρα του. Ὁ Γαληνός χαρακτηρίζει τόν Διοκλῆ σάν ἕναν ὑποστηρικτή τοῦ συλλογισμοῦ σέ συνδυασμό μέ τήν ἐμπειρία.

Θεωροῦμε ὅτι ὑπάρχουν σημαντικές καί καινοτόμες ἔννοιες πού προκύπτουν μέσα ἀπό τό ἀποσπασματικό ἔργο τοῦ Διοκλέους οἱ ὁποῖες τόν κατατάσσουν δικαιολογημένα στούς πρωτοπόρους ἰατρούς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας. Ὁ Παπασπύρου (1938, σελ.184) θεωρεῖ ὅτι «ὁ ἐκ Καρύστου Διοκλῆς ἦταν ἐν πολλοῖς ἐκ τῶν παραγνωρισμένων μορφῶν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἰατρικῆς μέχρι πρότινος. Τελευταίως ἐμελετήθη καί ἔλαβε τή θέση του στήν ἱστορία τῆς ἰατρικῆς». Στήν παροῦσα διπλωματική διατριβή προσπαθήσαμε νά ἀποκαλύψουμε τήν πραγματική του συνεισφορά στήν ἑλληνική ἰατρική ἐπιστήμη καί πρακτική καί νά τοῦ δώσουμε τήν ἀξία πού τοῦ ἁρμόζει στό πάνθεον τῶν ἀρχαίων ἑλλήνων ἰατρῶν. Εὐελπιστοῦμε μέσα ἀπό τήν ἐργασία αὐτή νά γίνεται κατανοητό ὅτι ὁ Διοκλῆς ὁ Καρύστιος συνέβαλλε ἰδιαιτέρως στήν ἐπέκταση τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος σέ ἕναν περιεκτικό ἐπιστημονικό κλάδο ὅπου σκοπός του εἶναι ὄχι μόνο ἡ θεραπεία τῆς νόσου ἀλλά καί ἡ πρόγνωσή της, ἡ διατήρηση τῆς ὑγείας, ἡ ἀνάρρωση μετά τή νόσο καί γενικά ἡ βελτίωση τῆς ποιότητας τῆς ζωῆς.

 

 

Η παρούσα Εισήγηση αποτελεί μέρος της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας της κλινικής ψυχολόγου, ψυχοθεραπεύτριας - ψυχαναλύτριας ομάδας Ευφροσύνης Λυσσαίου, με τίτλο «Ο Διοκλής ο Καρύστιος – Το Έργο και η Συμβολή του στην Αρχαία Ελληνική Ιατρική».

Η εν λόγω διπλωματική εργασία εκπονήθηκε υπό το πλαίσιο της μεταπτυχιακής της εκπαίδευσης ως ψυχοθεραπεύτριας-ψυχαναλύτριας ομάδας στο Ανοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο Ινστιτούτο Ομαδικής Ανάλυσης Αθηνών. Η κυρία Ευφροσύνη Λυσσαίου είναι αποκλειστική δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας του εν λόγω κειμένου καθώς και ολόκληρης της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας υπό τον παραπάνω τίτλο.

Σαν Σήμερα

Ο Καιρός

Φιλοξενία - Υποστήριξη: E-base.gr